STRESS

DE ONTDEKKER VAN STRESS

Al in 1936 schreef de Hongaars-Canadese hoogleraar in de experimentele geneeskunde, Hans Selye, een artikel over stress. Na de tweede wereldoorlog vonden zijn opvattingen breder gehoor. In het jaar 1956 verscheen zijn boek "The stress of live", dat nog steeds als standaardwerk geldt.

Volgens Selye werkt stress vaak als de druppel die de emmer doet over lopen. Iemand die in een tochtige omgeving werkt, hoeft daardoor nog niet verkouden te worden. Een wondje dat een klein beetje gaat ontsteken hoeft nog niet meteen een zweer te worden. Maar als daar nog stress bijkomt kan iemand verkouden worden of een zweer oplopen.

Het zelfde geldt voor zogenaamde psychosomatische klachten. Iemand die zwakke slijmvliezen heeft, hoeft nog geen maag of darmzweer te krijgen. Maar als iemand onder stress staat doordat hij zich bijvoorbeeld vaak ergert of gefrustreerd voelt, kunnen er maag of darmklachten ontstaan.

OORZAKEN VAN STRESS

Selye heeft er als eerste al in 1956 op gewezen dat de huidige mens door milieuvervuiling, overbevolking, lawaai en drukte, voortdurend onder stress staat. Wij ontvangen door vervuiling, lawaai en dergelijke een voortdurende stroom van negatieve prikkels die een belasting vormt voor lichaam en ziel.

De ontdekking van het verschijnsel stress maakte Selye niet vrolijker. Hij vond met name dat onze medemensen een voortdurende bron van stress vormen. Of anders gezegd, dat wij voor elkaar een bron van stress vormen, doordat er zo verschrikkelijk veel mensen zijn die allemaal zoeken naar wat ruimte om zich te ontplooien, botsen wij voortdurend op elkaar en moeten wij ons steeds inspannen om niet door anderen verdrongen te worden.

Dat begint al heel simpel met het wachten in volle winkels en voor volle kassa's en dat vindt een gevaarlijk hoogtepunt in autofiles op de wegen.

Van winkels tot en met autowegen zijn wij vaak alert, "gemobiliseerd", dat wil zeggen gespannen. En de slijtage die daar door ontstaat heet stress.

IEDER HEEFT ZIJN RITME

Selye wees vooral op milieuvervuiling en overbevolking als oorzaken van stress. Na 1956 hebben andere onderzoekers op nog meer oorzaken van stress gewezen.

Een belangrijke bron van stress heeft te manken met ons levensrythme, of vaktechnisch gezegd, biorythme. Elk mens heeft zijn eigen rythme van ontwaken en slapen, energie opladen en ontladen, spijsvertering, hartslag en bloedsomloop.

Het tempo van onze maatschappij in werk en verkeer ligt in het algemeen hoger dan het individuele rythme. Daardoor raakt het individuele biorythme geforceerd en deze constante forcering van ons tempo betekent een spanning waarvan wij ons vaak niet eens meer bewust zijn.

OPVOEDING EN STRESS

Verstoring van het individuele rythme en zelfs de hele individuele ontwikkeling vindt in de westerse opvoeding al plaats in de vroegste jeugd.

De meeste westerse ouders zijn zelf te gehaast en gespannen om het kleine kind de volledige ontspannen koestering, aanraking en huidcontact, te geven die het nodig heeft.

De behoefte van het kind om te spelen, experimenteren en bewegen worden al vroeg doorkruist door leerdicipline.

En waar vindt men nog de braakliggende terreintjes waar kinderen ongestoord kunnen hollen, met elkaar stoeien of een balletje trappen?

Ja, hier in Bantega wel, maar verder?

Door de westerse opvoeding wordt al van jongsaf, een beheersing, dat wil zeggen een spierverkramping ingebouwd, die van vele volwassenen, zonder dat zij het weten, gespannen mensen maakt.

Er wordt niet alleen spanning overgedragen van ouderen naar jongeren, het omgekeerde kan ook het geval zijn. Ouderen kunnen beangst raken door veranderingen. Kinderen die deel gaan uitmaken van een andere cultuur met andere normen kunnen voor de ouders een bron van stress zijn, ouders kunnen dan hun kinderen "niet meer volgen".

STRESS EEN LEVENSVRAAGSTUK.

Stress maakt vaak gejaagd, onrustig en onzeker of geprikkeld. Dit kan contactmoeilijkheden in de hand werken.

Sommige mensen worden zo onrustig of onzeker dat zij bij niets of niemand stil kunnen staan.

Mensen die wel contacten hebben, moeten in het dagelijks leven zo hard voort, dat zij geen energie meer over hebben om die contacten of relatie te onderhouden.

Het beeld van de man die 's avonds leeggewerkt thuiskomt en zich achter de krant verschuilt is bekend. Heel wat relaties lijden onder het feit dat mensen verschrikkelijk moe of verschrikkelijk geprikkeld zijn.

Het ontbreken van goede contacten of relaties kan aanleiding geven tot gevoelens van eenzaamheid of onvrede.

Stress en vermoeidheid en onvrede ten aanzien van omstandigheden en relaties kan zich verbreden tot malaise op het gebied van levenszin.

Mensen gaan "de rode draad" in hun leven missen en zich afvragen wat hun bestemming is.

Toch is een besef van levenszin van groot belang voor gezondheid, vitaliteit en persoonlijk evenwicht.

De Weense psychiater Franke schreef dat hij de verschrikkingen van het concentratiekamp kon overleven door een besef van persoonlijke levenszin. De Amerikaanse psychiater Lowen beschrijft telkens weer praktijkgevallen waaruit blijkt dat mensen zonder besef van persoonlijke levenszin makkelijk meegesleept kunnen worden door allerlei obscure bewegingen en agressiviteiten.

Kort gezegd is "zin hebben in het leven" dus het beste medicijn tegen stress.

Wegens vakantie is de praktijk tot 6 Augustus gesloten.

Jac Zitman