|
Gerard van Velde won met een prachtige rit de gouden
medaille op de Olympische spelen. Enige dagen eerder zagen we van Velde
nog hevig teleurgesteld, toen hij slechts twee honderdste deel van een
seconde tekort kwam voor een medaille op de vijfhonderd meter. De
tegenstelling kon niet groter zijn. De reactie van de sympathieke
Wapenvelder na zijn gouden rit was prachtig. ‘Ik
snap er helemaal niks van. Hier heb ik geen woorden voor’, stamelde Van
Velde direct na zijn gouden prestatie. ‘Dit is zo'n enorme kroon op mijn
carričre. Altijd maar vierde, en nu eerste.’
Deze rit van
Gerard van Velde is een prachtig voorbeeld van een sporter die zich zelf
overstijgt. Natuurlijk is Van Velde een geweldige sportman die vele uren
buiten de spotlights heeft getraind om
zijn lichaam en geest voor te bereiden op een topprestatie. De
verzorging, het ijs, de schaatsen, het pak, alles in orde. Maar, dat was
allemaal niet genoeg om tot deze prestatie te komen. ‘Ik was helemaal in
trance’, verklaarde hij, ‘alles ging vanzelf helemaal goed’. Nu was
er helemaal geen sprake van trance, wat een beperkt bewustzijn met zich
meebrengt, maar juist van een helder en open bewustzijn.
Wat hier
gebeurde is meer dan een sportman die een geweldige prestatie levert.
Terwijl zijn lichaam deze, haast perfecte, race tot een goed einde bracht,
was hij, Gerard van Velde, er als persoon niet bij. Het ging
‘vanzelf’, en de schaatser was net zo goed verbaasd over het gebeurde
als wij toeschouwers. Om het duidelijker te zeggen, Gerard van Velde was
net zo goed toeschouwer van het gebeuren als wij.
In ons
persoonlijke leven komt dit ‘overstijgen’ ook voor. Er gebeurt iets en
we reageren zonder er bij na te denken. Zonder aan ons zelf te denken en
zonder met wat dan ook rekening te houden. Het kan gebeuren wanneer wij,
of iemand anders, in nood komen en er snel gehandeld moet worden. Het kan
gebeuren wanneer we zingen en dansen. Het kan gebeuren wanneer we alle
moed verloren hebben. Het kan gebeuren zonder dat we er op letten. Het
gebeurt veel vaker dan wij denken. Naderhand zeggen we dan dat wij dat zo
goed gedaan hebben, maar in wekelijkheid ging het vanzelf. We claimen de
actie wel, maar in werkelijkheid ging het geheel buiten ons om en waren we
er de toeschouwer van.
Achteraf zijn we verbaasd wat ons overkomen is. De
verschillende geloofsrichtingen claimen deze gebeurtenissen vaak binnen
hun leer. Het wordt dan verklaard met het ingrijpen van het opperwezen in
ons persoonlijke leven. Een beschermengel of een reeds lang overleden
voorvader die ons helpt op ons levenspad. Allemaal verklaringen om dat te
verklaren waar voor eigenlijk geen verklaring mogelijk is. Het overkomt
ons zonder dat we er vat op hebben. Het enige wat er van te zeggen is dat
het vanzelf ging.
Een mens is meer dan zijn of haar lichaam en geest
alleen.Ter verduidelijking kunnen we er van uit gaan dat er drie
bewustzijnsvormen zijn. Ten eerste wat we zouden kunnen noemen het
‘eenvoudige bewustzijn’, dat in het bezit is van, laten we zeggen, de
hogere helft van het dierenrijk. Door middel van dit vermogen zijn hond en
paard zich de dingen om zich heen net zo bewust als de mens dat is. Deze
dieren zijn zich ook hun lichaam en ledematen bewust en weten dat beide
deel van hen uitmaken. Behalve dit mens en dier eigen, eenvoudig
bewustzijn heeft de mens ook nog een ander, het ‘zelf bewustzijn’
genaamd. Krachtens dit vermogen is de mens zich niet alleen bewust van
zijn eigen lichaam en zijn omgeving, maar tevens zichzelf, als een van het
overige leven afgescheiden entiteit. Verder is de mens door z'n zelf
bewustzijn in staat z'n eigen innerlijke toestanden als ’bewustzijn
objecten’ te behandelen. Het dier is, om het zo eens te zeggen, in z'n
bewustzijn ondergedompeld als een vis in het water; het kan er niet één
moment, zelfs niet in verbeelding, uit treden om het als iets op zichzelf
staande te beschouwen. De mens echter kan krachtens z'n zelfbewustzijn als
het ware naast zichzelf gaan staan en denken: ‘Ja, de gedachte die ik me
over dit of dat gevormd heb is waar’. Hoewel wij mensen soms het idee
kunnen hebben dat we met de dieren kunnen communiceren, ga ik er toch van
uit dat de dieren om mij heen niet denken zo als wij dit doen van uit een
zelf bewustzijn. Wanneer we deze twee bewustzijn vormen bezien, eenvoudig
bewustzijn en zelf bewustzijn, zal het de lezer opvallen hoeveel gedrag
van ons mensen eigenlijk net als bij de dieren onder het eenvoudig
bewustzijn vallen en vaak helemaal niet doordacht zijn. Dan is een derde
vorm, even ver boven zelf bewustzijn verheven als dit laatste boven
eenvoudig bewustzijn. In deze toestand blijft natuurlijk zowel eenvoudig
als zelf bewustzijn gehandhaafd, maar er is een nieuw vermogen aan
toegevoegd. Een vermogen die we niet kunnen bereiken, maar dat zich
openbaard in een ervaring die wij beleven als waarneming.
Het valt me op dat er steeds meer kinderen geboren
worden bij wie dit bewustzijn dat eenvoudig en zelfbewustzijn overstijgt
duidelijk aanwezig is. Ook zien we steeds meer mensen die er bewust naar
op zoek zijn. Dit omdat ze beseffen dat men met eenvoudig en
zelfbewustzijn nooit echt zich zelf kan en zal zijn.
Het eerste kenmerk van dit bewustzijn is, dat men
zich de kosmos, d.w.z. het universele leven en de universele orde bewust
is. Tegelijk met het doorbreken van dit bewustzijn vindt een ‘verlicht
worden’ van het intellect plaats, een morele zuivering en een besef van
onsterfelijkheid, niet de overtuiging dat men dit deelachtig kan of zal
worden, maar het bewustzijn dat men het reeds hééft.
Jac Zitman |